สิ่งที่สำคัญที่สุดในครอบครัว คือพ่อแม่เข้าอกเข้าใจลูกของตนเอง เนื่องจากไม่ว่าเด็กหรือผู้ใหญ่ ชายหรือหญิง สถานะสูงหรือต่ำ ล้วนปรารถนาความเข้าใจของใครคนหนึ่งแทบทั้งสิ้น อันจะเป็นแรงพลังให้เรามีกำลังใจรู้สึกมั่นคง ปลอดภัย รู้สึกได้รับการยอมรับ รวมถึงการได้รับความเชื่อมั่นในส่วนดีของเรา ทำให้สามารถเผชิญกับสิ่งต่าง ๆ ในอนาคตข้างหน้าได้เด็กก็ต้องการคนที่เข้าใจเขาเช่นกัน แม้ว่าเด็กไม่สามารถสื่อสารให้ผู้ใหญ่เข้าใจได้ครบถ้วน ผู้ใหญ่ต้องพยายามเข้าใจ เช่น เด็กทารกซึ่งพูดไม่ได้เลย คนเลี้ยงก็ต้องเรียนรู้ว่า เวลาเด็กหิว ง่วงนอน ต้องการเปลี่ยนผ้าอ้อม จะแสดงออกอย่างไร ซึ่งการเป็นพ่อแม่ที่ดีและเข้าใจลูกได้นั้น สิ่งสำคัญที่ขาดไม่ได้เลย คือ การคอยสังเกตความคิด หรือมุมมองของลูก เพื่อที่จะจัดระเบียบมุมมองได้ พ่อแม่จึงต้องพูดคุยและคอยซักถามความคิดลูกอยู่เสมอ 15 คำถามเหล่านี้จะช่วยให้คุณ เข้าใจลูก มากยิ่งขึ้น

1. ขอ 5 คำที่คิดว่าเป็นตัวลูก

คำถามนี้เป็นการชี้ให้เด็กรู้จักทิศทางของตัวเองว่าตัวเองเป็นคนแบบไหน และคนอื่นมองเขาแบบไหน เป็นการช่วยให้เด็กมีกรอบความคิดว่าตัวเองมีความสามารถอย่างไร และจัดระเบียบความคิดให้ตัวเองเป็นคนแบบใดในอนาคต

2. ลูกทำอะไรแล้วมีความสุขที่สุด

เด็กบางคนมีความสุขกับการเล่นเกม ซึ่งนั่นเป็นเรื่องที่ดีนะคะ เพราะเกมทำให้พ่อแม่มีความใกล้ชิดกับเด็กมากยิ่งขึ้นด้วย การที่เราได้รู้ว่าลูกเราชอบอะไรจะทำให้เราสามารถหากิจกรรมอื่นๆมาส่งเสริมลูกเราเพิ่มเติม หรือพอจะบอกคร่าวๆ ได้ว่า ลูกจะเป็นอะไรในอนาคตได้

3. ลูกรู้วิธีที่จะสอนคนอื่นไหม

คำถามนี้จะทำให้เด็กๆ คิดว่า เรื่องราวต่างๆ ไม่ได้เกี่ยวกับเขาเพียงคนเดียว มันคือการแบ่งปัน และการได้สอนคนอื่นยังทำให้ลูกของคุณมีความมั่นใจ รู้สึกว่าตัวเองมีคุณค่า และยังช่วยส่งเสริมให้ลูกชอบเรียนรู้เพิ่มอีกด้วย

4. อะไรเป็นสิ่งที่ดีที่สุดในชีวิต / อะไรแย่ที่สุดในชีวิต ของลูก

ชีวิตไม่ได้สวยงามกันหมดหรอกค่ะ ต่อให้คุณประคบประหงมเขามากแค่ไหน สังคมโรงเรียน หรือสิ่งแวดล้อมต่างๆ หล่อหลอมให้ลูกของคุณเจอเรื่องราวมากมายในชีวิต การถามคำถามนี้จะให้ลูกของคุณเข้าใจว่า ชีวิตของเราทุกคนไม่ได้โรยด้วยกลีบกุหลาบ และต้องจัดการกับสิ่งที่ดีและร้ายอย่างไร

5. ลูกได้อะไรจากเรื่องที่ดี / เรื่องร้ายๆ นั้น

“ประสบการณ์”  เป็นครูที่ดีที่สุดของมนุษย์ทุกคน เด็กเองก็เช่นกัน   ช่วงที่เขาเติบโตมา การสั่งสมประสบการณ์ในวัยเด็กนั้นเป็นสิ่งสำคัญต่ออนาคตเขามาก เช่น หากเขาเคยทำผิดในเรื่องนี้ เขาก็จะคิดว่ามันเป็นสิ่งไม่ดี ไม่ควรทำอีก หรือไม่ควรให้มันเกิดความผิดพลาดซ้ำสอง คำถามนี้จะช่วยย้ำเตือนให้เขาคิดว่า ก่อนลงมือทำอะไรต้องคิดและไตร่ตรองให้ดีก่อน

6. จากสิ่งที่ได้เรียนรู้มาทั้งหมด ลูกคิดว่าอะไรมีประโยชน์ที่สุดเมื่อโตขึ้น

คำถามนี้จะเป็นการเตือนเด็กๆ ว่าวันหนึ่งเมื่อเขาโตขึ้น เขาต้องใช้ชีวิตอย่างมีเป้าหมาย ว่าควรทำอย่างไร และต้องไปในทิศทางไหน จึงจะไปถึงจุดหมายนั้นได้ เมื่อเด็กๆ รู้ว่า อะไรมีประโยชน์กับเขา เราก็จะช่วยพัฒนาเขาได้ให้ไปไกลในแบบที่เขาต้องการนั่นเอง

7. ถ้าลูกสามารถย้อนเวลากลับไปได้ 3 ปี ลูกจะให้คำแนะนำอะไรกับเด็กคนนั้น

อาจจะเป็นคำถามตลกๆ ไปหน่อย แต่ทำให้ลูกได้ทบทวนเรื่องราวที่ผ่านมาในชีวิต ที่อาจจะทำร้ายเขาในตอนนั้น เป็นการทบทวนว่าเขาควรแก้ไขมันอย่างไร และย้ำเตือนว่าไม่ควรผิดซ้ำสอง

8. ลูกอยากขอบคุณใคร หรืออะไรที่สุดในชีวิต

คำถามนี้จะทำให้เด็กคิดถึงสิ่งต่างๆ รอบตัวเขา ว่าเขามีความสุขกับอะไร อาจจะเป็นครอบครัว เพื่อน โรงเรียน อาหารดีๆ

9. ลูกคิดว่าคนอื่นเขารู้สึกยังไงกับลูก

มันเป็นเรื่องง่ายสำหรับเด็กที่จะให้เด็กโฟกัสความรู้สึกตัวเอง แต่การโฟกัสความรู้สึกคนอื่นๆนั้นไม่ใช่เรื่องง่าย คำถามนี้จะทำให้ลูกของคุณรู้จักมีน้ำใจ ช่วยเหลือคนอื่น

10. ให้ลูกคิดภาพอนาคตของตัวเองว่าอยากจะเป็นอะไร

คำถามง่ายๆ ที่เด็กมักเจอตอนเด็กๆ อย่าลืมถามเขาและอย่ามองข้าม ต่อให้เขาตอบว่าอยากเป็นนักบินอวกาศ เป็นนักวิทยาศาสตร์ หมอ คุณต้องไม่มองข้ามสิ่งที่เขาคิดเด็ดขาด

11. ลูกชอบเพื่อนคนไหนที่สุด

ถ้าลูกได้อยู่กับเพื่อนที่ไม่ทำร้ายเขา เพื่อนที่จิตใจโอบอ้อมอารี และคิดบวก จะทำให้เขากลายเป็นคนแบบนั้นไปด้วย เพื่อนจึงเป็นเรื่องที่พ่อแม่ควรถามและใส่ใจ เพราะหากวันหนึ่งเกิดปัญหากับลูก  คุณจะได้ถามเจาะจงไปที่เพื่อนคนนั้นได้

12. ถ้าลูกโตขึ้นแล้วเป็นคนดัง ลูกอยากเป็นคนดังเรื่องอะไร

จะทำให้เด็กคิดว่าความสำเร็จในชีวิตนั้นเราสามารถเลือกได้   ไม่จำเป็นต้องเป็นเรื่องเงินเพียงอย่างเดียว อาจหมายถึง ความกระหาย ใคร่อยากในการรัก การทำอะไรสักอย่างหนึ่งที่ลูกคุณต้องการ

13. ถ้าเปลี่ยนโลกนี้ ลูกจะเปลี่ยนมันอย่างไร

ผลวิจัยพบว่าการมีส่วมร่วมในการคิดสร้างสรรค์จะทำให้พวกเขามีความสุขกับตัวเองมากยิ่งขึ้น เมื่อลูกของคุณโตพอจะรู้ว่า วันพรุ่งนี้คือวันที่เขาจะสามารถสร้างโอกาสให้ตัวเองทำอะไรใหม่ๆ เสมอ

14. วันนี้ลูกช่วยเหลือใครบ้าง!

การช่วยเหลือคนอื่นทำให้ลูกของคุณมีความภูมิใจแค่ไหน มันเป็นสิ่งสำคัญนะ เพราะสิ่งที่ลูกของคุณทำนั้นจะส่งผลกับพี่น้องของเขา ว่าเขามีความแบ่งปันและพร้อมจะเอื้อเฟื้อเพียงใด

15. ถ้าลูกตั้งกฎให้คนทั้งโลกทำตามได้ ลูกจะตั้งกฎข้อนั้นว่าอะไร?

คำถามนี้จะทำให้ลูกรู้ว่า สังคมนั้นมีกฏและข้อบังคับ และกฏไม่จำเป็นต้องทำโทษแต่กฏคือสิ่งที่ทำให้เราอยู่ร่วมกันได้อย่างสันติ การที่เขาสามารถคิดกฏของตัวเองได้นั้น จะทำให้เขามีความเคารพต่อการอยู่ร่วมกับสังคม และใส่ใจคนในสังคมอีกด้วย

อย่างไรก็ตาม การทำความเข้าใจลูกให้มากๆ ทำให้พ่อแม่รู้ว่าแท้จริงแล้วลูกเป็นอะไร กำลังทุกข์หรือสุข หรือต้องการอะไรกันแน่ แต่พ่อแม่ควรตระหนักด้วยว่า เพราะเด็กก็มีความเป็นบุคคลที่มีสิทธิเช่นเดียวกับผู้ใหญ่ เราจึงต้องให้เกียรติ และเลี้ยงดูเขาด้วยความเข้าใจ เพื่อให้ลูกเติบโตทั้งด้านร่างกาย ความคิด สติปัญญา อารมณ์ มีความภาคภูมิใจในตนเองและดำเนินชีวิตร่วมกับผู้อื่นได้อย่างมีคุณค่าและมีความสุขตลอดไป